Trẻ Sơ Sinh Bị Nghẹt Mũi Phải Làm Sao? Hút Mũi Đúng Cách

Mục lục

Ẩn

1. Vì sao trẻ sơ sinh hay bị nghẹt mũi?
2. Dấu hiệu nhận biết bé đang bị nghẹt mũi
3. Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao? Quy trình 3 bước chuẩn y khoa
   1. Bước 1: Nhỏ nước muối sinh lý làm mềm dịch nhầy
   2. Bước 2: Dùng dụng cụ hút mũi dịu nhẹ
   3. Bước 3: Lau sạch và thấm khô vùng mũi miệng
4. Áp dụng cho bé từ mấy tháng tuổi? Lưu ý theo từng mốc
5. Khi nào cần đưa bé đi khám?
6. Câu hỏi thường gặp

Khi trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi, mẹ xử lý theo 3 bước dịu nhẹ: nhỏ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý NaCl 0,9% vào mỗi bên mũi để làm loãng dịch nhầy, chờ khoảng 1 phút rồi hút nhẹ bằng dụng cụ hút mũi chuyên dụng, cuối cùng lau sạch và thấm khô vùng mũi miệng bằng bông cotton hoặc khăn mềm. Cách này áp dụng được cho bé từ 0 tháng tuổi. Tuyệt đối không tự dùng thuốc nhỏ co mạch và không dùng miệng hút mũi cho bé. Nếu bé thở gắng sức, bỏ bú, tím tái hoặc sốt thì đưa đi khám ngay.

Vì sao trẻ sơ sinh hay bị nghẹt mũi?

Mũi bé sơ sinh rất nhỏ và niêm mạc còn nhạy cảm, nên chỉ một chút dịch nhầy cũng đủ làm bé nghẹt. Các nguyên nhân thường gặp:

• Chất nhầy sinh lý tích tụ. Dịch nhầy tiết ra hằng ngày chưa được đẩy hết, đọng lại gây nghẹt, nhất là ở những tuần đầu.
• Thời tiết hanh khô. Không khí khô làm niêm mạc mất ẩm, dịch mũi đặc lại và khó thoát ra.
• Nằm phòng điều hòa. Đây là tình huống rất phổ biến ở TP.HCM: nhà bật máy lạnh gần như cả ngày, độ ẩm trong phòng giảm khiến mũi bé khô, đặc dịch và khụt khịt, đặc biệt khi để nhiệt độ quá thấp hoặc luồng gió thổi thẳng vào bé.
• Vi khuẩn hoặc virus. Cảm lạnh, cảm cúm làm mũi tăng tiết dịch, khiến bé nghẹt kèm chảy nước mũi. Giai đoạn giao mùa mưa ở TP.HCM là lúc bé dễ mắc hơn.

Hiểu đúng nguyên nhân giúp mẹ vừa thông mũi trước mắt, vừa chỉnh lại môi trường (độ ẩm, nhiệt độ điều hòa) để bé đỡ tái đi tái lại.

Dấu hiệu nhận biết bé đang bị nghẹt mũi

Bé sơ sinh chưa biết nói, nên mẹ nhận biết qua các biểu hiện sau:

• Thở khò khè, khụt khịt, nghe rõ tiếng mũi khi bé thở, đôi khi phải há miệng thở. Nếu tiếng thở nặng nhọc kéo dài, mẹ tham khảo thêm bài trẻ sơ sinh thở khò khè có sao không? để phân biệt lành tính và cần lo.
• Bú khó, hay nhả ti. Bé bú vài hơi lại dừng để thở, bú lâu hơn hoặc quấy khi bú.
• Ngủ không yên giấc, hay vặn mình, dễ tỉnh, thở nghe nặng hơn khi nằm.
• Có thể kèm chảy nước mũi trong hoặc đặc, hắt hơi.

Mẹo nhận biết nhanh (quy tắc bú 3 nhịp): bé bú tốt thường mút liền mạch nhiều nhịp rồi mới nghỉ. Nếu cứ sau 2 đến 3 nhịp mút bé lại phải nhả ti ra để lấy hơi bằng miệng, kèm cánh mũi phập phồng, khả năng cao là bé đang nghẹt mũi chứ không phải biếng bú. Bé chỉ khụt khịt nhẹ nhưng vẫn bú tốt, chơi ngoan, tăng cân đều thì mẹ chưa cần quá lo, chủ yếu là giúp bé thông mũi cho dễ chịu.

Xem thêm: Nghẹt mũi có thể dẫn đến ho và làm bé khó chịu, vậy mẹ nên làm gì?

Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao? Quy trình 3 bước chuẩn y khoa

Đây là phần mẹ cần nắm chắc. Theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) trên HealthyChildren.org, với bé nghẹt mũi nên nhỏ nước muối sinh lý để làm loãng dịch nhầy rồi hút nhẹ, và tuyệt đối không dùng các loại nước nhỏ mũi có chứa thuốc cho trẻ nhỏ. Quy trình cụ thể như sau.

Bước 1: Nhỏ nước muối sinh lý làm mềm dịch nhầy

• Đặt bé nằm ngửa, đầu hơi nghiêng nhẹ sang một bên.
• Nhỏ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý NaCl 0,9% vào mỗi bên mũi (đúng liều AAP khuyến nghị).
• Giữ yên bé khoảng 1 phút để nước muối làm loãng dịch nhầy.
• Làm khoảng 2 đến 3 lần mỗi ngày khi bé nghẹt, không nhỏ liên tục nhiều ngày vì có thể làm khô niêm mạc. Mẹ muốn hiểu kỹ thao tác có thể xem bài cách rửa mũi cho trẻ sơ sinh.

Bước 2: Dùng dụng cụ hút mũi dịu nhẹ

• Sau khi nhỏ nước muối, dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng cho bé (bóng hút cao su hoặc dụng cụ hút dây) để hút phần dịch đã được làm loãng. AAP lưu ý cách hút bóng hiệu quả nhất với bé dưới 6 tháng.
• Bóp xẹp bóng hút trước, đưa nhẹ đầu hút vào một bên mũi rồi từ từ thả tay cho dịch được hút ra.
• Hút nhẹ tay, mỗi ngày chỉ nên hút khoảng 2 đến 3 lần. Hút quá nhiều lần dễ làm niêm mạc sưng và khiến bé nghẹt nặng hơn.
• Vệ sinh dụng cụ hút sạch sẽ sau mỗi lần dùng.

Bước 3: Lau sạch và thấm khô vùng mũi miệng

• Dùng bông cotton mềm thấm phần dịch mũi tràn ra, lau theo hướng từ trong ra ngoài, thao tác nhẹ nhàng, không chà xát mạnh lên làn da mỏng của bé.
• Vùng da quanh mũi bé sau nhiều lần lau rất dễ ửng đỏ, nên ưu tiên chất liệu cotton mịn, không xơ, không mùi.

Ở bước này, mẹ có thể dùng Bông tẩy trang S Select cotton mềm mịn 225 miếng để thấm khô dịch, sợi bông mịn nên lau quanh mũi miệng bé dịu nhẹ, hạn chế trầy xước hay ửng đỏ. Với những vảy mũi khô hoặc dịch bám quanh cánh mũi, Khăn ướt SmartAngel không mùi giúp lau sạch nhẹ nhàng trước khi thấm khô lại. Mẹ tham khảo thêm các loại khăn cho trẻ sơ sinh để chuẩn bị đủ đồ dùng vệ sinh cho bé.

Nếu bé về nhà kèm nghẹt mũi, khò khè, mẹ có thể xem thêm hướng dẫn hút mũicho bé đúng cách để hỗ trợ con dễ chịu hơn.

Áp dụng cho bé từ mấy tháng tuổi? Lưu ý theo từng mốc

Quy trình nhỏ nước muối và hút mũi dịu nhẹ áp dụng được từ 0 tháng tuổi, miễn là mẹ thao tác nhẹ nhàng và đúng cách. Tuy nhiên mỗi giai đoạn có lưu ý riêng.

Hai điều mẹ tuyệt đối tránh ở mọi lứa tuổi sơ sinh:

• Không tự ý dùng thuốc nhỏ mũi co mạch (như oxymetazoline, xylometazoline). Đây là nhóm chống chỉ định cho trẻ nhỏ. Theo báo cáo lâm sàng của AAP đăng trên tạp chí Pediatrics (2021) và rà soát của Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) năm 2012, trẻ nhỏ rất nhạy với nhóm imidazoline: chỉ khoảng 2,5 ml dung dịch loại này khi bé vô tình nuốt phải cũng đủ gây triệu chứng nặng như lơ mơ, ức chế hô hấp, rối loạn nhịp tim. Chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ và cất xa tầm với của trẻ.
• Không dùng miệng hút mũi cho bé. Cách này đưa vi khuẩn từ miệng người lớn sang mũi bé, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn thay vì giúp bé khỏe hơn.

Xem thêm: nếu nhà có cả bé lớn lần bé nhỏ thì mẹ có thể tham khảo thêm cách bảo vệ bé bên ngoài.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Nghẹt mũi thường lành tính, nhưng mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu sau:

• Bé thở nhanh, thở gắng sức, rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng liên tục.
• Tím tái quanh môi, đầu ngón tay ngón chân.
• Bỏ bú, bú kém kéo dài, hoặc có dấu hiệu mất nước (ít tã ướt, môi khô).
• Sốt (nhất là bé dưới 3 tháng sốt từ 38°C), li bì khó đánh thức, hoặc nghẹt mũi kéo dài không đỡ sau vài ngày chăm sóc.

Khi chưa chắc chắn, mẹ đừng tự xử lý bằng mẹo dân gian mà nên hỏi ý kiến bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Có nên dùng nước muối tự pha ở nhà cho bé không? Không nên. Mẹ hãy dùng nước muối sinh lý NaCl 0,9% đóng chai vô trùng dành cho trẻ. Nước muối tự pha khó đảm bảo đúng nồng độ và độ vô trùng, dễ làm rát niêm mạc mũi bé.

Bé nghẹt mũi nhưng vẫn bú và ngủ được thì có cần hút mũi không? Nếu bé chỉ khụt khịt nhẹ, vẫn bú tốt và tăng cân đều, mẹ chỉ cần nhỏ vài giọt nước muối và giữ phòng đủ ẩm, không nhất thiết phải hút. Chỉ hút khi dịch nhiều làm bé khó bú, khó ngủ.

Bật máy lạnh có làm bé nghẹt mũi nặng thêm không? Máy lạnh làm khô không khí nên có thể khiến dịch mũi đặc lại. Mẹ nên để nhiệt độ khoảng 26 đến 28°C, không cho gió thổi thẳng vào bé, và cân nhắc dùng máy tạo ẩm để mũi bé đỡ khô.

Có nên nhỏ nước muối nhiều lần trong ngày cho nhanh khỏi không? Không. Nhỏ và hút quá nhiều lần dễ làm khô, sưng niêm mạc và khiến bé nghẹt nặng hơn. Giữ mức 2 đến 3 lần mỗi ngày khi bé nghẹt là đủ.

Sắm ngay Bông tẩy trang S Select 225 miếng và Khăn ướt SmartAngel không mùi chuẩn Nhật để hỗ trợ vệ sinh tai mũi họng cho bé dịu nhẹ tại nobinobi. Xem thêm nhiều bài chăm sóc bé khác trong chuyên mục Sức khỏe & Đề kháng cho bé.