Dấu Hiệu Sốt Xuất Huyết Ở Trẻ Em: Giai Đoạn Bệnh Và Cách Chăm Sóc

Mục lục

Ẩn

1. Hiểu tổng quan sốt xuất huyết ở trẻ em
2. Dấu hiệu sốt xuất huyết ở trẻ em theo 3 giai đoạn
   1. Giai đoạn sốt (ngày 1 đến 3)
   2. Giai đoạn nguy hiểm (ngày 3 đến 7)
   3. Giai đoạn hồi phục (ngày 7 đến 10)
3. Phân biệt sốt xuất huyết với sốt vi rút và tay chân miệng
4. Mốc theo dõi tại nhà cho mẹ
5. Cách chăm sóc và lau mát an toàn cho trẻ tại nhà
6. Dinh dưỡng và bù nước giúp bé hồi phục nhanh
7. Dấu hiệu cảnh báo sốc sốt xuất huyết cần đi cấp cứu ngay

Trả lời nhanh: Sốt xuất huyết ở trẻ em do vi rút Dengue lây qua muỗi vằn, diễn biến qua 3 giai đoạn: sốt (ngày 1 đến 3), nguy hiểm (ngày 3 đến 7) và hồi phục (ngày 7 đến 10). Điều mẹ cần nhớ nhất: khi bé bắt đầu hạ sốt lại chính là lúc dễ trở nặng nhất. Ở nhà, mẹ chỉ hạ sốt bằng Paracetamol đúng liều theo cân nặng, tuyệt đối không dùng Ibuprofen hay Aspirin, kết hợp lau mát và bù nước. Khi bé đau bụng nhiều, nôn liên tục, tay chân lạnh hoặc lừ đừ, đưa bé đi cấp cứu ngay. Chi tiết từng dấu hiệu có ngay bên dưới.

Hiểu tổng quan sốt xuất huyết ở trẻ em

Sốt xuất huyết do vi rút Dengue gây ra, lây truyền qua vết đốt của muỗi vằn (Aedes aegypti). Đây là bệnh truyền nhiễm phổ biến ở Việt Nam, thường tăng mạnh vào mùa mưa.

Điều khiến bệnh nguy hiểm với trẻ nhỏ là diễn biến nhanh và khó lường. Theo hướng dẫn của HCDC về nhận biết sớm dấu hiệu sốt xuất huyết ở trẻ, bé có thể đang sốt cao rồi đột ngột chuyển nặng chỉ trong vài giờ nếu không được theo dõi sát. Vì vậy, việc quan trọng nhất với mẹ không phải là "chữa" tại nhà, mà là nhận biết đúng dấu hiệu theo từng giai đoạn để biết lúc nào chăm ở nhà được và lúc nào phải đưa bé đến bệnh viện.

Dấu hiệu sốt xuất huyết ở trẻ em theo 3 giai đoạn

Bệnh không diễn ra cùng một kiểu từ đầu đến cuối. Mỗi giai đoạn có dấu hiệu và mức độ rủi ro khác nhau:

Giai đoạn sốt (ngày 1 đến 3)

• Bé sốt cao đột ngột 39 đến 40 độ C, sốt liên tục, khó hạ bằng thuốc hạ sốt thông thường.
• Quấy khóc, đau đầu, đau hốc mắt, chán ăn, buồn nôn.
• Da vùng mặt, cổ có thể xung huyết đỏ.

Ở giai đoạn này triệu chứng dễ nhầm với sốt vi rút thông thường, nên mẹ nên cho bé đi khám sớm để bác sĩ xét nghiệm và hướng dẫn theo dõi hằng ngày.

Giai đoạn nguy hiểm (ngày 3 đến 7)

Đây là giai đoạn quan trọng nhất. Theo Bệnh viện Nhi Trung ương và HCDC, bé có thể bớt sốt hoặc hết sốt, khiến nhiều mẹ tưởng con đã đỡ, nhưng thực ra đây mới là lúc dễ xuất hiện biến chứng nhất.

Dấu hiệu cần chú ý:

• Chấm xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng.
• Đau bụng nhiều, nôn ói nhiều.
• Tràn dịch màng phổi, màng bụng gây khó chịu, bụng chướng.
• Bé lừ đừ, tay chân lạnh ẩm.

Đây là những dấu hiệu cảnh báo bệnh đang trở nặng, cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay để được theo dõi và xử trí.

Giai đoạn hồi phục (ngày 7 đến 10)

• Bé hết sốt, thể trạng tốt dần lên, bắt đầu thèm ăn trở lại.
• Có thể xuất hiện các mảng da phục hồi màu hồng kèm ngứa nhẹ, đây là dấu hiệu bình thường.

Giai đoạn này mẹ tập trung cho bé ăn uống đủ chất và nghỉ ngơi để hồi phục.

Xem thêm: Dấu Hiệu Bệnh Tay Chân Miệng Ở Trẻ & Phân Biệt Thủy Đậu

Phân biệt sốt xuất huyết với sốt vi rút và tay chân miệng

Ba bệnh này đều bắt đầu bằng sốt nên rất dễ khiến mẹ nhầm lẫn trong 1 đến 2 ngày đầu. Bảng dưới đây giúp mẹ nhận ra điểm khác biệt để không chủ quan bỏ sót sốt xuất huyết:

Điểm mấu chốt: nếu bé sốt cao khó hạ kèm bất kỳ dấu hiệu chảy máu hay chấm đỏ dưới da, mẹ nên nghĩ đến sốt xuất huyết trước và cho bé đi xét nghiệm, thay vì chờ tự khỏi như sốt vi rút.

Mốc theo dõi tại nhà cho mẹ

Với ca được bác sĩ cho theo dõi tại nhà, việc mẹ ghi lại vài chỉ số đơn giản mỗi ngày giúp phát hiện sớm dấu hiệu trở nặng. Mẹ có thể theo các mốc sau:

• Nhiệt độ: đo mỗi 4 đến 6 giờ, ghi lại giờ và mức sốt để bác sĩ dễ đánh giá khi tái khám.
• Số lần đi tiểu: bé tiểu ít hơn hẳn, nước tiểu sẫm màu là dấu hiệu thiếu nước, cần bù thêm.
• Ăn uống: bé bỏ ăn, bỏ bú, nôn nhiều thì cần chú ý.
• Tinh thần: bé chơi được, tỉnh táo là tín hiệu tốt; lừ đừ, li bì hoặc quấy khóc bất thường là dấu hiệu xấu.
• Dấu hiệu xuất huyết: để ý chấm đỏ dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng mỗi ngày.

Đặc biệt từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, dù bé có vẻ đỡ sốt, mẹ vẫn cần theo dõi dày hơn vì đây là giai đoạn dễ trở nặng nhất.

Cách chăm sóc và lau mát an toàn cho trẻ tại nhà

Chăm sóc đúng cách giúp bé dễ chịu hơn và mẹ phát hiện sớm bất thường. Nguyên tắc là hạ nhiệt nhẹ nhàng và bù đủ nước.

1. Cho bé nghỉ ngơi hoàn toàn. Để bé nghỉ trong phòng thoáng mát, mặc đồ mỏng, thấm mồ hôi.

2. Hạ sốt an toàn. Cho bé uống Paracetamol đúng liều theo cân nặng, khoảng 10 đến 15 mg/kg mỗi lần, các lần cách nhau tối thiểu 4 đến 6 giờ, theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Tuyệt đối không dùng Ibuprofen hay Aspirin. Hai loại này làm tăng nguy cơ chảy máu và xuất huyết tiêu hóa khi bị sốt xuất huyết, riêng Aspirin còn có thể gây hội chứng Reye rất nguy hiểm ở trẻ.

3. Lau mát và giữ vệ sinh dịu nhẹ. Bên cạnh việc lau mát bằng nước ấm, những ngày bé sốt ra nhiều mồ hôi, mẹ nên dậm lau thường xuyên để bé sạch sẽ, dễ chịu. Một chiếc khăn thật mềm, không cồn, không hương liệu sẽ nhẹ nhàng với làn da đang nhạy cảm của bé. Mẹ có thể dùng Khăn Ướt SmartAngel không mùi để dậm lau mồ hôi và làm sạch các vùng nếp gấp như cổ, nách, bẹn. Theo mô tả trên trang sản phẩm chính hãng tại nobinobi, khăn làm từ sợi rayon mềm mại, chứa tới 99% nước tinh khiết, không cồn, không hương liệu nên lành tính với da bé. Nếu mẹ còn phân vân giữa các loại khăn, có thể tham khảo thêm bài cách chọn khăn ướt cho trẻ sơ sinh.

4. Bù nước và điện giải. Cho bé uống nhiều nước Oresol pha đúng tỷ lệ, nước trái cây, sữa mát để tránh cô đặc máu. Chia nhỏ nhiều lần thay vì ép uống một lúc.

Lưu ý: lau mát và bù nước chỉ giúp bé dễ chịu hơn, không thay thế việc theo dõi và tái khám theo lịch bác sĩ dặn. Một gói khăn ướt mềm, lành tính để sẵn trong tầm tay cũng giúp mẹ chủ động lau mát cho bé bất cứ lúc nào bé đổ mồ hôi mà không lo kích ứng da.

Dinh dưỡng và bù nước giúp bé hồi phục nhanh

Sau những ngày sốt cao, bé thường mệt, chán ăn và mất nước, nên dinh dưỡng ở giai đoạn hồi phục rất quan trọng. Mẹ có thể áp dụng vài nguyên tắc đơn giản:

• Ưu tiên món mềm, dễ tiêu. Cháo, súp, canh loãng vừa dễ nuốt vừa giúp bù nước. Chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì ép bé ăn no một lúc.
• Bổ sung đạm để phục hồi. Thịt, cá, trứng, đậu hũ nấu nhừ giúp bé lấy lại sức. Với bé còn bú mẹ, mẹ cứ tiếp tục cho bú theo nhu cầu vì sữa mẹ vừa là nước vừa là dinh dưỡng.
• Thêm vitamin từ trái cây. Nước cam, nước dừa, chuối, đu đủ chín giúp bù điện giải và tăng đề kháng. Ưu tiên trái cây mềm, dễ ăn.
• Uống đủ nước cả ngày. Ngoài Oresol, mẹ cho bé uống thêm nước lọc, nước cháo loãng, chia đều nhiều lần.
• Tránh thức ăn và nước có màu đỏ, nâu, đen. Những màu này dễ khiến mẹ nhầm với máu khi bé nôn hoặc đi ngoài, làm khó theo dõi dấu hiệu xuất huyết. Cũng nên hạn chế đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ vì bé đang mệt, khó tiêu.

Khi bé bắt đầu thèm ăn trở lại và ngủ ngon hơn, đó là dấu hiệu cơ thể đang hồi phục tốt. Mẹ vẫn duy trì cho bé nghỉ ngơi thêm vài ngày trước khi trở lại sinh hoạt bình thường.

Dấu hiệu cảnh báo sốc sốt xuất huyết cần đi cấp cứu ngay

Đưa bé đến bệnh viện gần nhất ngay khi thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Đau bụng nhiều, nhất là vùng gan (hạ sườn phải).
• Nôn liên tục, không giữ được nước.
• Chảy máu cam, chảy máu vòm miệng, chân răng nhiều.
• Đi ngoài phân đen.
• Tay chân lạnh ngắt, da tái.
• Bé lừ đừ, li bì hoặc ngược lại vật vã, kích thích bất thường.

Đây là các dấu hiệu cảnh báo sốc, cần được cấp cứu kịp thời để tránh biến chứng nặng.

Nội dung trong bài mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và tư vấn trực tiếp của bác sĩ. Khi bé có dấu hiệu bất thường, mẹ hãy đưa bé đến cơ sở y tế. Nguồn tham khảo: Bệnh viện Nhi Trung ương, HCDC, VNVC.

Những ngày chăm con sốt xuất huyết vốn đã nhiều lo lắng, nên chuẩn bị sẵn vài thứ cơ bản như nhiệt kế, Oresol và một gói Khăn Ướt SmartAngel không mùi sẽ giúp mẹ chủ động và nhẹ nhàng hơn khi lau mát, giữ da bé sạch sẽ mỗi ngày.