Trẻ Bất Dung Nạp Lactose Uống Sữa Gì? Chọn Sữa Không Lactose

Mục lục

Ẩn

1. Lactose là gì?
2. Đâu là dấu hiệu bất dung nạp lactose ở trẻ bố mẹ nên biết?
3. Bất dung nạp lactose có di truyền không?
4. Trẻ từ 5 tháng tuổi làm xét nghiệm test bất dung nạp lactose được không?
5. Có thể phòng ngừa dị ứng lactose ở trẻ không?
6. Trẻ bất dung nạp lactose uống sữa gì? Cách chọn dòng sữa free-lactose
   1. Chăm sóc tiêu hóa cho bé từ khâu vệ sinh bình sữa
7. Câu hỏi thường gặp

Bé cứ bú xong là sôi bụng, xì hơi liên tục, đi ngoài phân lỏng có mùi chua, quấy khóc và chậm tăng cân? Nhiều mẹ ở TP.HCM lo lắng không biết con có bất dung nạp lactose không và nên cho bé uống sữa gì cho đỡ. Bài viết này giúp mẹ hiểu đúng bản chất và chọn đúng loại sữa.

Trả lời nhanh: Trẻ bất dung nạp lactose thường được bác sĩ tư vấn dùng sữa không lactose (free-lactose), loại đã thay đường lactose bằng nguồn đường khác như maltodextrin hoặc glucose để bé dễ tiêu hóa. Đây là giải pháp hỗ trợ, dùng theo chỉ định và thường trong thời gian nhất định, không thay thế lâu dài. Với bé đang bú mẹ, sữa mẹ vẫn là ưu tiên hàng đầu và mẹ nên hỏi bác sĩ trước khi đổi sữa.

Lactose là gì?

Lactose là loại đường chính có trong sữa mẹ và sữa động vật. Để tiêu hóa được lactose, cơ thể bé cần enzyme lactase do vi nhung mao ruột non tiết ra.

Khi bé thiếu lactase, lactose không được tiêu hóa hết sẽ đi xuống ruột già, lên men cùng vi khuẩn và sinh ra acid cùng khí, gây các triệu chứng khó chịu. Đó chính là bất dung nạp lactose.

Theo Viện Nhi khoa Hoa Kỳ, có 4 dạng mẹ nên phân biệt:

• Nguyên phát: enzyme lactase giảm dần theo sinh lý khi bé lớn lên, không liên quan bệnh lý.
• Thứ phát: phổ biến nhất ở trẻ nhỏ, xảy ra tạm thời sau khi ruột bị tổn thương do tiêu chảy, nhiễm trùng đường ruột hoặc rối loạn tiêu hóa. Thường hồi phục sau khi ruột lành.
• Do phát triển: hay gặp ở trẻ sinh non, thường chỉ kéo dài một thời gian ngắn sau sinh.
• Bẩm sinh: cực hiếm (ước tính khoảng 1 trên 60.000 trẻ theo dữ liệu ghi nhận tại Phần Lan, OMIM #223000), bé thiếu lactase gần như hoàn toàn ngay từ khi chào đời.

Lưu ý quan trọng: bất dung nạp lactose không phải là dị ứng. Dị ứng đạm sữa bò là phản ứng của hệ miễn dịch, là tình trạng khác hẳn. Vì vậy khi mẹ tìm "dị ứng lactose", điều bé đang gặp thực chất thường là bất dung nạp lactose.

Đâu là dấu hiệu bất dung nạp lactose ở trẻ bố mẹ nên biết?

Triệu chứng thường xuất hiện trong khoảng 30 phút đến 2 giờ sau khi bé bú sữa hoặc dùng chế phẩm từ sữa. Mẹ có thể để ý:

• Chướng bụng, bụng căng, sôi bụng, xì hơi nhiều.
• Đi ngoài phân lỏng, phân chua, có bọt hoặc toàn nước.
• Nôn trớ, ợ hơi sau bú.
• Quấy khóc, khó chịu, bỏ bú.
• Hăm đỏ quanh hậu môn do phân có tính acid.
• Chậm tăng cân nếu kéo dài.

Các dấu hiệu này dễ trùng với nhiều vấn đề tiêu hóa khác, nên mẹ đừng tự kết luận. Hãy ghi lại nhật ký ăn và triệu chứng của bé để bác sĩ đánh giá chính xác hơn.

Xem thêm:  Lượng sữa bé có thể bú trong 1 ngày?

Bất dung nạp lactose có di truyền không?

Chỉ dạng bẩm sinh mới mang tính di truyền, do gen lặn trên nhiễm sắc thể thường, và dạng này cực hiếm. Các dạng còn lại, gồm nguyên phát (theo sinh lý), thứ phát (sau tổn thương ruột) và do phát triển (ở trẻ sinh non), không di truyền theo kiểu bố mẹ truyền thẳng sang con.

Nói cách khác, phần lớn trường hợp bé bất dung nạp lactose mà mẹ gặp trong thực tế là dạng thứ phát tạm thời, không phải do di truyền.

Trẻ từ 5 tháng tuổi làm xét nghiệm test bất dung nạp lactose được không?

Với bé còn nhỏ như 5 tháng tuổi, xét nghiệm hơi thở hydro (hydrogen breath test) thường không được ưu tiên, vì cần cho bé uống một lượng lactose nhất định và có thể gây tiêu chảy, mất nước. Thay vào đó, với trẻ nhỏ bác sĩ thường dựa vào (AAP, Pediatrics 2006):

• Khai thác bệnh sử và quan sát triệu chứng lâm sàng.
• Xét nghiệm phân (độ pH phân, chất khử trong phân).
• Theo dõi đáp ứng khi tạm thời điều chỉnh chế độ sữa.

Vậy nên bé 5 tháng vẫn được đánh giá bất dung nạp lactose, nhưng bằng phương pháp phù hợp lứa tuổi chứ không nhất thiết là test hơi thở. Việc chọn xét nghiệm nào cần do bác sĩ chỉ định.

Có thể phòng ngừa dị ứng lactose ở trẻ không?

Cần hiểu đúng: đây là phòng ngừa bất dung nạp lactose, không phải dị ứng. Dạng nguyên phát và bẩm sinh gắn với gen và sinh lý nên không phòng ngừa được. Tuy nhiên, dạng thứ phát (phổ biến nhất) thì mẹ hoàn toàn có thể giảm nguy cơ, bởi nó thường bắt nguồn từ nhiễm trùng đường ruột làm tổn thương lớp niêm mạc tiết lactase:

• Giữ vệ sinh ăn uống, đặc biệt là bình sữa và dụng cụ pha sữa, để hạn chế vi khuẩn xâm nhập đường ruột.
• Xử lý sớm và đúng cách khi bé bị tiêu chảy, tránh để ruột tổn thương kéo dài.
• Duy trì bú mẹ khi có thể, vì sữa mẹ tốt cho hệ tiêu hóa non nớt của bé.

Đây chính là lý do khâu vệ sinh bình sữa hằng ngày không chỉ là chuyện sạch sẽ, mà còn góp phần bảo vệ đường ruột của con khỏi một trong những nguyên nhân gây bất dung nạp lactose thứ phát.

Trẻ bất dung nạp lactose uống sữa gì? Cách chọn dòng sữa free-lactose

Với trẻ đang bú mẹ, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ dưới 24 tháng. Nhiều trường hợp bé vẫn tiếp tục bú mẹ và được bác sĩ hỗ trợ thêm men lactase hoặc điều chỉnh phù hợp, thay vì cai sữa mẹ.

Khi cần dùng sữa công thức không lactose theo chỉ định của bác sĩ, mẹ nên nhìn vào các tiêu chí sau khi so sánh các dòng sữa free-lactose:

Vài lưu ý quan trọng:

• Không lạm dụng sữa free-lactose lâu dài. Lactose vẫn là nguồn năng lượng cho não bộ và kích thích lợi khuẩn đường ruột phát triển. Với dạng thứ phát, bác sĩ thường cho dùng một thời gian rồi tập cho bé quay lại sữa thông thường khi ruột đã hồi phục.
• Không tự ý gọi tên hay đổi sang một thương hiệu sữa cụ thể. Việc chọn đúng dòng sữa phù hợp với bé nên dựa trên tư vấn của bác sĩ, không chạy theo quảng cáo.
• Theo dõi sát phản ứng của bé sau mỗi lần đổi sữa và báo lại cho bác sĩ.

Chăm sóc tiêu hóa cho bé từ khâu vệ sinh bình sữa

Song song với việc chọn sữa, mẹ đừng quên khâu giữ bình sữa và dụng cụ luôn sạch, vì đây là tuyến phòng thủ giúp giảm nguy cơ bất dung nạp lactose thứ phát do nhiễm khuẩn đường ruột. Trong danh mục Mẹ & Bé chính hãng của nobinobi, mẹ có thể tham khảo: Nước Rửa Bình Sữa SmartAngel Hương Dịu Nhẹ Cho Bé: làm sạch cặn sữa dịu nhẹ, phù hợp cho bình và dụng cụ ăn của bé. 

1 . Nước Rửa Bình Sữa SmartAngel Hương Dịu Nhẹ Cho Bé: làm sạch cặn sữa dịu nhẹ, phù hợp cho bình và dụng cụ ăn của bé.

2. Khay Úp Bình Sữa SmartAngel kháng khuẩn: giúp bình khô ráo, hạn chế vi khuẩn tồn đọng sau khi rửa.

Rửa sạch rồi để ráo đúng cách là combo nhỏ nhưng giúp mẹ an tâm hơn mỗi cữ bú của con.

Câu hỏi thường gặp

1. Bé bất dung nạp lactose có phải cai sữa mẹ không?Thường là không. Sữa mẹ vẫn được ưu tiên cho trẻ dưới 24 tháng; nhiều bé được bác sĩ hỗ trợ thêm men lactase hoặc điều chỉnh cữ bú thay vì cai sữa. Hãy hỏi bác sĩ trước khi quyết định.

2. Sữa không lactose dùng trong bao lâu?Với dạng thứ phát, thường chỉ dùng trong thời gian ruột hồi phục rồi tập cho bé quay lại sữa thông thường. Thời gian cụ thể do bác sĩ chỉ định tùy tình trạng của bé.

3. Sữa chua hay phô mai có phù hợp với bé bất dung nạp lactose không?Một số bé lớn dung nạp sữa chua tốt hơn sữa tươi vì lượng lactose đã giảm bớt, nhưng với trẻ nhỏ mẹ cần hỏi bác sĩ trước khi cho ăn thêm chế phẩm từ sữa.

4. Làm sao phân biệt bất dung nạp lactose với dị ứng đạm sữa bò?Hai tình trạng khác nhau và cần bác sĩ đánh giá. Dị ứng đạm sữa bò liên quan hệ miễn dịch, có thể kèm nổi mẩn, phát ban; bất dung nạp lactose chủ yếu là rối loạn tiêu hóa sau bú.