Trẻ Sơ Sinh Thở Khò Khè: Nguyên Nhân Sinh Lý và Bệnh Lý

Mục lục

Ẩn

1. Vì sao trẻ sơ sinh hay thở khò khè?
2. Phân biệt khò khè sinh lý và khò khè bệnh lý
3. Các nguyên nhân trẻ sơ sinh thở khò khè
   1. Nhóm nguyên nhân sinh lý (lành tính)
   2. Nhóm nguyên nhân bệnh lý (cần lưu ý)
4. Vệ sinh và chăm sóc đường hô hấp an toàn tại nhà
5. Dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay

Trả lời nhanh: Phần lớn trường hợp trẻ sơ sinh thở khò khè nhẹ là sinh lý, do đường thở của bé còn nhỏ hẹp, mềm và dịch nhầy tự nhiên chưa thoát ra được. Nếu tiếng khò khè nhẹ, chủ yếu khi ngủ, bé vẫn bú tốt, ngủ ngoan và lên cân đều thì mẹ có thể theo dõi và vệ sinh mũi dịu nhẹ tại nhà. Ngược lại, khi tiếng khò khè kéo dài, rần rật ở ngực, kèm ho, sốt, bỏ bú, quấy khóc thì đó là dấu hiệu bệnh lý, cần cho bé đi khám. Chi tiết cách phân biệt và xử lý an toàn có ngay bên dưới.

Vì sao trẻ sơ sinh hay thở khò khè?

Đường hô hấp của trẻ sơ sinh còn rất non nớt: lòng đường thở nhỏ hẹp, thành đường thở mềm, trong khi bé lại chưa biết tự hỉ mũi hay khạc đờm. Chỉ cần một chút dịch nhầy đọng lại ở mũi hoặc vòm họng là không khí đi qua đã tạo thành tiếng khò khè, nhất là khi bé nằm ngủ.

Điều mẹ cần nắm là: không phải tiếng khò khè nào cũng đáng lo. Việc quan trọng nhất là phân biệt được đâu là khò khè sinh lý (lành tính, tự cải thiện) và đâu là khò khè bệnh lý (cần can thiệp y tế).

Phân biệt khò khè sinh lý và khò khè bệnh lý

Mẹ có thể dựa vào âm thanh và các dấu hiệu đi kèm để nhận biết nhanh:

Nói ngắn gọn: nếu bé chỉ khò khè nhẹ mà vẫn ăn, ngủ, tăng cân tốt thì thường là sinh lý. Còn khi tiếng khò khè đi kèm bất kỳ dấu hiệu bất thường nào (ho, sốt, bỏ bú, thở gắng sức), mẹ nên cho bé đi khám sớm.

Các nguyên nhân trẻ sơ sinh thở khò khè

Nhóm nguyên nhân sinh lý (lành tính)

• Mềm sụn thanh quản (Laryngomalacia): đây là nguyên nhân sinh lý phổ biến nhất. Do sụn thanh quản của bé chưa đủ cứng nên đường thở hơi thu hẹp khi hít vào, tạo tiếng thở rít hoặc khò khè, tăng lên khi bé nằm ngửa hoặc quấy khóc. Theo Nhà thuốc, mềm sụn thanh quản chiếm khoảng 60% trường hợp gây khò khè ở trẻ nhỏ, và phần lớn trẻ tự cải thiện, ổn dần khi lớn lên.
• Tích tụ dịch nhầy vòm họng, mũi: dịch nhầy tự nhiên chưa thoát ra được cũng khiến bé thở khò khè nhẹ, đặc biệt sau khi bú hoặc khi ngủ.

Nhóm nguyên nhân bệnh lý (cần lưu ý)

• Viêm tiểu phế quản, nhiễm vi rút hợp bào hô hấp (RSV): là nguyên nhân bệnh lý thường gặp. Bé ho nhiều, thở nhanh, khò khè nặng, có thể sốt và bỏ bú. Đây là nhóm mẹ cần theo dõi sát để nhận diện sớm và đưa bé đi khám kịp thời.
• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): khi dịch dạ dày trào lên, bé có thể vô tình hít phải, gây kích ứng và sưng nhẹ đường hô hấp, dẫn tới khò khè.
• Dị ứng hoặc hen suyễn sớm: ít gặp hơn ở trẻ sơ sinh nhưng vẫn có thể xảy ra, thường tái đi tái lại.

Xem thêm:  Có Nên Tiêm RSV Cho Mẹ Bầu? Tuần Thai Tiêm & Lợi Ích

Vệ sinh và chăm sóc đường hô hấp an toàn tại nhà

Với các trường hợp khò khè sinh lý nhẹ, mẹ hoàn toàn có thể chăm sóc tại nhà theo nguyên tắc dịu nhẹ tuyệt đối, vì niêm mạc mũi và vùng mặt của bé rất mỏng manh.

1. Làm loãng dịch nhầy bằng nước muối sinh lý. Nhỏ vài giọt nước muối sinh lý 0.9% ấm vào mũi bé giúp làm loãng dịch nhầy, để bé dễ thở hơn. Thực hiện trước khi bú hoặc trước khi ngủ để bé thoải mái.

2. Lau dịu nhẹ vùng mũi và mặt bằng dụng cụ mềm. Sau khi nhỏ nước muối, mẹ dùng dụng cụ mềm mại để làm sạch dịch mũi dãi quanh vùng mặt bé:

• Dùng tăm bông đầu nhỏ để vệ sinh nhẹ nhàng phần rìa mũi, chỉ làm sạch phía ngoài, không đưa sâu vào trong.
• Dùng khăn cotton mềm để dậm lau dịch mũi dãi quanh miệng, cằm và hai bên má, giữ vùng mặt bé luôn khô thoáng.

Ưu tiên loại tăm bông đầu nhỏ và khăn cotton dành riêng cho trẻ sơ sinh để hợp với lỗ mũi và làn da non nớt của bé. Nếu tìm hàng Nhật nội địa cho mẹ và bé, mẹ có thể tham khảo các thương hiệu như Smart Angel mà nobinobi phân phối. Nguyên tắc chung là chỉ dậm lau nhẹ, không chà xát mạnh và không đưa tăm bông quá sâu vào mũi bé. Muốn hiểu kỹ hơn về thao tác làm sạch mũi đúng cách, mẹ tham khảo bài cách rửa mũi cho trẻ sơ sinh.

3. Giữ độ ẩm không khí phù hợp. Duy trì độ ẩm phòng ngủ trong khoảng 50% đến 60% giúp đường thở của bé không bị khô, dịch nhầy loãng hơn và bé dễ thở hơn, nhất là khi dùng điều hòa.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay

Đây là phần mẹ cần thuộc lòng. Hãy đưa bé đi cấp cứu ngay lập tức nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Thở nhanh gấp bất thường: theo Bệnh viện Tâm Anh, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút trở lên, trẻ 2 đến 12 tháng thở từ 50 lần/phút trở lên là dấu hiệu cảnh báo.
• Thở gắng sức: cánh mũi phập phồng, rút lõm lồng ngực rõ rệt khi hít vào.
• Thiếu oxy: tím tái quanh môi, đầu ngón tay hoặc mặt.
• Suy kiệt: bé bỏ bú, lừ đừ, ngủ li bì khó đánh thức, hoặc có cơn ngừng thở.

Những dấu hiệu này cho thấy bé đang khó thở thật sự và cần được bác sĩ can thiệp khẩn cấp, mẹ tuyệt đối không tự xử lý tại nhà.

Với những ngày bé khò khè nhẹ, mẹ chỉ cần bình tĩnh theo dõi, vệ sinh mũi dịu nhẹ và chuẩn bị sẵn vài dụng cụ mềm mại cho bé. Khi thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy cho bé đi khám để yên tâm nhất.