Có Nên Tiêm RSV Cho Mẹ Bầu? Tuần Thai Tiêm & Lợi Ích

Mục lục

Ẩn

1. Trả lời nhanh
2. RSV là gì và vì sao nguy hiểm với trẻ sơ sinh?
3. Có nên tiêm vắc-xin RSV cho mẹ bầu không? Lợi ích cho mẹ và thai nhi.
4. Cơ chế truyền kháng thể thụ động từ mẹ sang con
5. Tuần thai tiêm RSV: nên tiêm vào tuần thứ mấy?
6. Phản ứng sau tiêm và lưu ý cho thai phụ
7. Đồng hành cùng mẹ theo từng mốc thai kỳ
8. Câu hỏi thường gặp

Nhiều mẹ bầu ở TP.HCM đang phân vân có nên tiêm RSV cho mẹ bầu hay không khi nghe đây là mũi tiêm giúp bảo vệ con khỏi viêm phổi ngay từ lúc chào đời. Câu trả lời ngắn gọn cùng mốc tuần thai cần nhớ nằm ngay bên dưới, để mẹ bớt lo và biết mình cần chuẩn bị gì.

Trả lời nhanh

Có, mẹ bầu nên cân nhắc tiêm vắc-xin RSV (tên thương mại Abrysvo của Pfizer) sau khi được bác sĩ sản khoa khám sàng lọc. Vắc-xin giúp mẹ tạo kháng thể rồi truyền qua nhau thai sang con, bảo vệ bé khỏi viêm phổi và viêm tiểu phế quản do RSV trong khoảng 6 tháng đầu đời. Tại Việt Nam, thời điểm khuyến cáo là tuần thai thứ 24 đến 36, và nên hoàn tất trước ngày dự sinh ít nhất 2 tuần. Đây là mũi tiêm 1 liều duy nhất, phản ứng thường nhẹ và tự khỏi sau 1 đến 3 ngày.

RSV là gì và vì sao nguy hiểm với trẻ sơ sinh?

RSV (virus hợp bào hô hấp) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ. Ở người lớn, RSV thường chỉ gây triệu chứng giống cảm lạnh. Nhưng với trẻ sơ sinh có đường thở còn nhỏ và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, virus này có thể dẫn tới viêm phổi, viêm tiểu phế quản, khò khè kéo dài, nhiều trường hợp phải nhập viện.

Nguy cơ cao nhất rơi vào những tháng đầu đời, đúng giai đoạn bé còn quá nhỏ để tự chủng ngừa và cơ thể chưa tự tạo được miễn dịch với RSV. Đó là lý do y học hướng tới việc bảo vệ bé gián tiếp thông qua mẹ, ngay từ khi bé còn trong bụng.

Có nên tiêm vắc-xin RSV cho mẹ bầu không? Lợi ích cho mẹ và thai nhi.

Lợi ích rõ ràng nhất của việc tiêm RSV cho mẹ bầu là bảo vệ em bé ngay từ khi chào đời, khi bé chưa đủ tuổi để tự tiêm phòng. Đây cũng là mũi tiêm dành cho mẹ nhưng đối tượng được bảo vệ chính lại là con.

Theo dữ liệu từ thử nghiệm lâm sàng MATISSE (Pfizer) được các trung tâm tiêm chủng trong nước dẫn lại, vắc-xin tiêm cho mẹ bầu giúp:

• Giảm 81,8% nguy cơ nhiễm trùng hô hấp dưới nặng do RSV cần chăm sóc y tế ở trẻ trong 90 ngày đầu đời.
• Duy trì hiệu quả bảo vệ khoảng 69,4% cho tới khi bé được 6 tháng tuổi.
• Nhờ đó giảm tỷ lệ trẻ sơ sinh phải nhập viện vì RSV, đặc biệt khi mẹ tiêm trước sinh ít nhất 2 tuần.

Nói cách khác, một mũi tiêm cho mẹ có thể giúp con vượt qua giai đoạn "mong manh" nhất mà bản thân bé chưa cần dùng thuốc. Với những em bé chào đời vào mùa RSV lưu hành mạnh (thường là giao mùa, mùa lạnh), lớp bảo vệ này càng có ý nghĩa.

Quyết định tiêm hay không vẫn nên dựa trên tư vấn của bác sĩ sản khoa, căn cứ vào tuần thai, tình trạng sức khỏe và lịch tiêm phòng tổng thể của mẹ.

Xem thêm: Mẹ Bầu Bị RSV Có Nguy Hiểm Không?

Cơ chế truyền kháng thể thụ động từ mẹ sang con

Điều khiến vắc-xin RSV cho mẹ bầu đặc biệt nằm ở cơ chế truyền kháng thể thụ động qua nhau thai. Quá trình này diễn ra tự nhiên và có thể hình dung đơn giản theo 4 bước:

• 1

  Sau khi mẹ tiêm, hệ miễn dịch của mẹ nhận diện thành phần vắc-xin và sản xuất kháng thể chống virus RSV.

• 2

  Những kháng thể này đi qua nhau thai, truyền từ máu mẹ sang thai nhi trong các tuần cuối thai kỳ.

• 3

  Khi chào đời, bé đã có sẵn một lượng kháng thể "mượn từ mẹ", đóng vai trò lá chắn tạm thời chống RSV.

• 4

  Lớp bảo vệ này duy trì hiệu quả trong khoảng 6 tháng đầu, đúng lúc bé dễ tổn thương nhất.

Đây chính là lý do thời điểm tiêm rất quan trọng: tiêm quá sớm hoặc quá sát ngày sinh đều làm giảm lượng kháng thể kịp truyền cho con.

Xem thêm: 

Tuần thai tiêm RSV: nên tiêm vào tuần thứ mấy?

Theo khuyến cáo và hướng dẫn tại các hệ thống tiêm chủng ở Việt Nam, mẹ bầu nên tiêm vắc-xin RSV trong khoảng tuần thai thứ 24 đến 36. Đây là "khung thời gian vàng" giúp cân bằng giữa việc tạo đủ kháng thể và kịp truyền sang thai nhi.

Một vài mốc mẹ cần nhớ:

Một điểm mẹ nên biết để hiểu vì sao con số tuần thai có thể khác nhau giữa các nước: trong thử nghiệm MATISSE, nhóm tiêm sớm hơn (từ tuần 24) ghi nhận tín hiệu sinh non cao hơn nhẹ so với nhóm tiêm 32 đến 36 tuần, nên một số quốc gia như Mỹ chọn khung 32 đến 36 tuần. Ở Việt Nam, khung 24 đến 36 tuần đang được áp dụng. Vì vậy, thay vì tự chọn tuần tiêm, mẹ hãy để bác sĩ sản khoa quyết định mốc phù hợp với thai kỳ của mình. Nếu đã qua tuần 36 hoặc gần ngày sinh, mẹ vẫn nên hỏi bác sĩ về phương án thay thế cho con.

Phản ứng sau tiêm và lưu ý cho thai phụ

Giống như phần lớn vắc-xin khác, RSV có thể gây một số phản ứng nhẹ, thoáng qua và thường tự khỏi trong 1 đến 3 ngày:

• Tại chỗ tiêm: đau, đỏ, sưng nhẹ hoặc cảm giác nóng rát.
• Toàn thân: mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau khớp, ớn lạnh hoặc sốt nhẹ.

Những lưu ý quan trọng dành cho mẹ bầu khi đi tiêm:

• Ở lại theo dõi ít nhất 30 phút tại cơ sở tiêm chủng, báo ngay nhân viên y tế nếu có dấu hiệu bất thường.
• Không tiêm nếu có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin.
• Chọn cơ sở tiêm chủng uy tín có bác sĩ khám sàng lọc trước tiêm.
• Sau tiêm, nếu sốt cao khó hạ, sưng đau nhiều hoặc có biểu hiện dị ứng nặng, mẹ cần liên hệ cơ sở y tế ngay.

Nội dung trên mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn và chỉ định trực tiếp của bác sĩ. Mẹ nên khám sản khoa để được đánh giá cụ thể trước khi tiêm.

Đồng hành cùng mẹ theo từng mốc thai kỳ

Ở nobinobi, tụi mình tin rằng một thai kỳ khỏe không chỉ nằm ở lịch tiêm, mà ở cách mẹ chăm bản thân đều đặn qua từng mốc. Đây cũng là điểm khác biệt so với việc chỉ ghi nhớ vài con số y khoa: mẹ vừa theo dõi mũi tiêm, vừa giữ thói quen chăm sóc cơ thể dịu nhẹ mỗi ngày.

• Tam cá nguyệt 2 (tuần 13 đến 27): khám thai định kỳ, hỏi bác sĩ về mũi RSV, ghi mốc tuần 24 vào lịch. Da mẹ giai đoạn này dễ nhạy cảm hơn, nên ưu tiên làm sạch cơ thể bằng sản phẩm lành tính. Mẹ có thể chọn dòng tắm gội dịu nhẹ như sữa tắm Reihaku Hatomugi để tắm hằng ngày, thành phần hợp cả với làn da nhạy cảm.
• Đầu tam cá nguyệt 3 (tuần 28 đến 34): đây là khoảng lý tưởng để hoàn tất mũi RSV nếu chưa tiêm, đồng thời bắt đầu chuẩn bị đồ sơ sinh sao cho đủ mà không lãng phí. Trong danh sách đồ tắm cho con, mẹ nên chọn loại thật dịu, ví dụ sữa tắm gội toàn thân Awapiyo SmartAngel cho bé với công thức không paraben, không sulfate, chiết xuất thiên nhiên cho làn da mỏng manh của trẻ sơ sinh.
• Cuối thai kỳ (tuần 35 trở đi): hoàn thiện túi đồ đi sinh, nắm trước cách chăm bé những ngày đầu như nhiệt độ tắm an toàn cho trẻ sơ sinh và một tuần nên tắm cho bé mấy lần.

Chuẩn bị cho con một khởi đầu khỏe mạnh là hành trình song song: một bên là lịch tiêm phòng theo tư vấn bác sĩ, một bên là những thói quen chăm sóc nhẹ nhàng mà mẹ có thể duy trì mỗi ngày.

Xem thêm: Có nên tiêm RSV cho trẻ sơ sinh? đối tượng và lịch tiêm như thế nào?

Câu hỏi thường gặp

Mẹ đã tiêm RSV rồi thì bé có cần tiêm gì thêm không? Tùy trường hợp. Nếu mẹ chưa tiêm hoặc tiêm quá sát ngày sinh, bác sĩ có thể tư vấn phương án bảo vệ khác cho bé (như kháng thể đơn dòng). Mẹ nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ nhi hoặc sản khoa.

Qua tuần 36 rồi còn tiêm RSV được không? Khung khuyến cáo tại Việt Nam là 24 đến 36 tuần. Nếu đã qua mốc này, mẹ đừng tự quyết mà hãy hỏi bác sĩ để được tư vấn hướng bảo vệ phù hợp cho con.

Tiêm RSV chung đợt với vắc-xin khác như Tdap được không? Việc sắp xếp các mũi tiêm trong thai kỳ nên theo lịch và tư vấn của bác sĩ, để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho cả mẹ và bé.

Sau tiêm bị sốt nhẹ, đau chỗ tiêm có sao không? Đây là các phản ứng thường gặp, thường tự hết trong 1 đến 3 ngày. Chỉ cần lưu ý khi sốt cao khó hạ, sưng đau nhiều hoặc có dấu hiệu dị ứng nặng thì liên hệ cơ sở y tế ngay.

Tham khảo ngay các sản phẩm chăm sóc dịu nhẹ, an toàn cho mẹ bầu và bé trong danh mục Mẹ & Bé của nobinobi để chuẩn bị sẵn cẩm nang và đồ dùng cho thai kỳ khỏe mạnh.