Mục lục

Ẩn

1. Thở khò khè ở trẻ sơ sinh có phổ biến không?
2. Các nguyên nhân thường gặp
   1. 1. Laryngomalacia (mềm thanh quản)
   2. 2. Dịch nhầy trong đường thở
   3. 3. Đường thở hẹp sinh lý
   4. 4. Viêm phổi, viêm tiểu phế quản
   5. 5. Hen suyễn sớm
3. Phân biệt thở khò khè bình thường và cần lưu ý
4. Dấu hiệu cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay
5. Cách chăm sóc bé thở khò khè tại nhà
6. Laryngomalacia — có cần phẫu thuật không?
7. Nhật ký theo dõi thở khò khè — ba mẹ nên ghi lại điều gì?
8. Phân biệt stridor và wheeze — hai loại tiếng thở bất thường khác nhau
9. Câu hỏi thường gặp
   1. Q: Laryngomalacia là gì và có tự khỏi không?
   2. Q: Bé thở khò khè khi nằm ngửa nhưng bình thường khi nằm sấp — có phải laryngomalacia không?
   3. Q: Nên đưa bé đi khám chuyên khoa nào khi thở khò khè?
   4. Q: Có thuốc hay thực phẩm chức năng nào giúp bé bớt thở khò khè không?
   5. Q: Không khí trong phòng ảnh hưởng như thế nào đến tiếng thở khò khè?

Trẻ sơ sinh thở khò khè có sao không? Nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Trẻ sơ sinh thở khò khè có sao không?

Nghe thấy tiếng thở khò khè của con, nhiều mẹ lo lắng không biết có cần đưa đi khám ngay không. Bài viết từ nobinobi phân tích từng nguyên nhân, giúp mẹ nhận biết đâu là thở khò khè bình thường ở giai đoạn phát triển và đâu là dấu hiệu cần đến bác sĩ.

Thở khò khè ở trẻ sơ sinh có phổ biến không?

Có — thở khò khè là tình trạng rất thường gặp ở trẻ sơ sinh. Nguyên nhân phổ biến nhất là laryngomalacia (mềm thanh quản), chiếm 45–75% tổng số trường hợp thở rít bẩm sinh ở trẻ sơ sinh theo thống kê từ NIH StatPearls. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến gây tiếng thở bất thường ở trẻ nhỏ.

Tin tốt: 90% trường hợp laryngomalacia ở mức độ nhẹ và hầu hết trẻ tự khỏi mà không cần can thiệp phẫu thuật. 70% trẻ hết triệu chứng trước 1 tuổi, và 90% trước 2 tuổi.

Các nguyên nhân thường gặp

1. Laryngomalacia (mềm thanh quản)

Là tình trạng các mô sụn trên thanh quản của bé còn mềm, bị hút vào đường thở khi hít vào, tạo tiếng khò khè hoặc tiếng rít. Tiếng thường rõ hơn khi bé nằm ngửa hoặc đang bú.

Triệu chứng thường bắt đầu từ 2–4 tuần sau sinh, đạt đỉnh lúc 6–8 tháng, và tự cải thiện trước 18–24 tháng.

2. Dịch nhầy trong đường thở

Bé chưa biết hỉ mũi, dịch nhầy tích tụ trong mũi và họng gây tiếng thở khò khè. Mẹ vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý sẽ cải thiện rõ rệt.

3. Đường thở hẹp sinh lý

Đường kính khí quản trẻ sơ sinh rất nhỏ. Ngay cả khi hoàn toàn khỏe mạnh, không khí đi qua cũng tạo ra tiếng động nhỏ.

4. Viêm phổi, viêm tiểu phế quản

Thường kèm theo sốt, ho, khó thở rõ rệt. Đây là nguyên nhân cần đến khám bác sĩ sớm.

5. Hen suyễn sớm

Ít gặp ở giai đoạn sơ sinh nhưng có thể xuất hiện ở trẻ lớn hơn, thường có yếu tố gia đình.

Phân biệt thở khò khè bình thường và cần lưu ý

Dấu hiệu: Tiếng khò khè khi nào? | Có thể bình thường: Chỉ khi nằm ngửa hoặc bú | Cần đến khám: Liên tục cả khi nghỉ

Dấu hiệu: Nhịp thở | Có thể bình thường: Đều, 30–60 lần/phút | Cần đến khám: Thở nhanh >60 lần/phút

Dấu hiệu: Màu da | Có thể bình thường: Hồng hào | Cần đến khám: Tím quanh môi, đầu ngón tay

Dấu hiệu: Bú bình thường không? | Có thể bình thường: Có | Cần đến khám: Bỏ bú, mệt mỏi rõ

Dấu hiệu: Có sốt không? | Có thể bình thường: Không | Cần đến khám: Có sốt cao

Dấu hiệu cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay

Mẹ không cần chờ đến sáng hôm sau nếu bé có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây:

• Da hoặc môi bé chuyển màu tím hoặc xanh tái (dấu hiệu thiếu oxy).
• Thở rất nhanh — hơn 60 lần/phút khi nghỉ ngơi.
• Lồng ngực lõm sâu theo từng nhịp thở (dấu hiệu phải dùng nhiều lực để thở).
• Bé bỏ bú hoàn toàn, mệt lả.
• Kèm theo sốt cao, đặc biệt ở trẻ dưới 3 tháng tuổi.
• Thở khò khè xuất hiện đột ngột sau khi bé chơi với đồ vật nhỏ (nguy cơ dị vật đường thở).

Cách chăm sóc bé thở khò khè tại nhà

Khi đã xác định nguyên nhân không nghiêm trọng (theo chỉ dẫn của bác sĩ), mẹ có thể hỗ trợ bé bằng:

• Giữ không khí trong phòng ẩm vừa phải: Không khí quá khô làm dịch nhầy đặc hơn, khó thoát ra.
• Đặt bé nằm đầu cao hơn thân nhẹ: Giúp dịch nhầy không ứ đọng, giảm tiếng khò khè do dịch nhầy.
• Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý nếu bé bị nghẹt mũi kèm theo.
• Tránh khói thuốc lá và không khí ô nhiễm hoàn toàn — đây là yếu tố làm nặng thêm mọi vấn đề hô hấp ở trẻ sơ sinh.
• Theo dõi SpO2 nếu có máy đo: Chỉ số SpO2 bình thường ở trẻ sơ sinh là 95–100%. Dưới 92% cần liên hệ bác sĩ ngay.

Laryngomalacia — có cần phẫu thuật không?

Phần lớn không cần. Trẻ bị laryngomalacia mức độ nhẹ đến trung bình được theo dõi định kỳ và tự khỏi theo thời gian. Chỉ 5–10% trường hợp laryngomalacia ở mức độ nặng (bé không tăng cân, khó thở khi bú, SpO2 thấp) mới cần can thiệp ngoại khoa. Bác sĩ sẽ là người đánh giá và quyết định.

Máy đo SpO2 tại nhà giúp mẹ theo dõi nồng độ oxy trong máu của bé, phát hiện sớm khi cần đến cơ sở y tế. [Xem máy đo SpO2 theo dõi thở cho bé tại nobinobi →]

Nhật ký theo dõi thở khò khè — ba mẹ nên ghi lại điều gì?

Khi đưa bé đến khám bác sĩ, một nhật ký theo dõi chi tiết sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn rất nhiều so với mô tả theo trí nhớ. Ba mẹ nên ghi lại:

• Thời điểm xuất hiện: Tiếng khò khè xảy ra lúc nào — khi bú, khi nằm ngửa, khi khóc hay liên tục?
• Đặc điểm âm thanh: Tiếng rít hít vào (stridor), tiếng khò thở ra (wheeze), hay tiếng lọc sọc (rattling)?
• Nhịp thở: Đếm số nhịp thở trong 1 phút khi bé nằm yên (bình thường 30–60 lần/phút).
• Màu sắc da bé: Hồng hào hay có lúc tái hoặc hơi tím quanh môi?
• Bú và tăng cân: Bé có bú tốt không? Cân nặng tuần này so với tuần trước?

Phân biệt stridor và wheeze — hai loại tiếng thở bất thường khác nhau

Ba mẹ thường gọi chung là "thở khò khè" nhưng trong y khoa, tiếng thở bất thường được phân thành nhiều loại có ý nghĩa lâm sàng khác nhau:

Câu hỏi thường gặp

Q: Laryngomalacia là gì và có tự khỏi không?

A: Laryngomalacia là tình trạng mô sụn của thanh quản chưa đủ cứng và bị hút vào đường thở khi bé hít vào, tạo tiếng rít đặc trưng. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây thở bất thường ở trẻ sơ sinh. Khoảng 90% trường hợp ở mức độ nhẹ và tự cải thiện hoàn toàn trước 18–24 tháng mà không cần can thiệp gì. Chỉ 5–10% trường hợp nặng cần phẫu thuật nội soi thanh quản.

Q: Bé thở khò khè khi nằm ngửa nhưng bình thường khi nằm sấp — có phải laryngomalacia không?

A: Đây là dấu hiệu khá đặc trưng của laryngomalacia — tiếng khò khè thường giảm hoặc mất hẳn khi bé nằm sấp hoặc được bế đứng. Tuy nhiên, lưu ý AAP khuyến nghị không để bé ngủ sấp một mình do nguy cơ SIDS. Ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được xác nhận chẩn đoán.

Q: Nên đưa bé đi khám chuyên khoa nào khi thở khò khè?

A: Bước đầu tiên là khám bác sĩ nhi tổng quát để đánh giá toàn diện. Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ giới thiệu đến chuyên khoa tai mũi họng nhi hoặc hô hấp nhi để nội soi thanh quản hoặc đánh giá chuyên sâu hơn. Không cần tự đi thẳng đến chuyên khoa ngay từ đầu trừ khi bé có dấu hiệu cấp cứu.

Q: Có thuốc hay thực phẩm chức năng nào giúp bé bớt thở khò khè không?

A: Không có thuốc hay thực phẩm chức năng nào được khuyến nghị để điều trị laryngomalacia hoặc thở khò khè sinh lý. Điều trị (khi cần) được thực hiện bởi bác sĩ dựa trên nguyên nhân cụ thể. Ba mẹ nên tránh tự ý dùng bất kỳ thuốc ho hay thuốc hô hấp nào cho bé sơ sinh mà không có chỉ định.

Q: Không khí trong phòng ảnh hưởng như thế nào đến tiếng thở khò khè?

A: Không khí quá khô (độ ẩm dưới 40%) làm dịch nhầy trong đường thở đặc hơn, khó thoát ra và làm tiếng khò khè do dịch nhầy rõ hơn. Duy trì độ ẩm phòng ở mức 50–60% bằng máy tạo ẩm có thể giúp giảm bớt tình trạng này. Khói thuốc lá và mùi hóa học mạnh cũng làm nặng thêm mọi vấn đề hô hấp ở trẻ sơ sinh và nên tránh hoàn toàn.

Tại nobinobi - mang cả nước Nhật về cho bạn, mẹ có thể tìm thấy những sản phẩm chất lượng Nhật Bản — từ đồ dùng cho bé sơ sinh, bỉm tã, sữa tắm đến các sản phẩm chăm sóc mẹ bầu và sau sinh — tất cả đều được chọn lọc kỹ lưỡng cho hành trình làm mẹ của bạn thêm nhẹ nhàng.