Tummy time là gì? Bé nằm sấp khóc có sao không?
Tummy time là gì? Bé nằm sấp khóc có sao không?
Rất nhiều mẹ đặt bé vài tuần tuổi nằm sấp theo lời dặn của bác sĩ, nhưng chưa đầy 30 giây bé đã đỏ mặt, gào khóc. Mẹ vội bế con lên, tự hỏi: liệu mình vừa làm hại con, hay đây chỉ là phản ứng bình thường của một em bé đang học một kỹ năng hoàn toàn mới?
Đây là băn khoăn rất phổ biến khi nhắc đến tummy time, một trong những bài tập vận động đầu đời quan trọng nhất nhưng cũng dễ bị hiểu lầm nhất.
Trả lời nhanh: Tummy time là khoảng thời gian đặt bé nằm sấp lúc bé thức và có người trông chừng, giúp luyện cơ cổ, vai và lưng. Nên bắt đầu ngay từ tuần đầu sau sinh, mỗi lần vài phút, vài lần mỗi ngày. Bé khóc trong những lần đầu là phản ứng bình thường vì tư thế còn lạ và cơ chưa đủ khỏe, không có nghĩa là mẹ đang làm hại bé. Cách tập theo từng tháng tuổi và mẹo giảm khóc có ở phần dưới.
Tummy time là gì?
Tummy time (tạm dịch: thời gian nằm sấp) là khoảng thời gian ngắn trong ngày bé được đặt nằm sấp trên một mặt phẳng, lúc bé đang thức và luôn có người lớn giám sát.
Đây không phải là tư thế ngủ. Khi ngủ, bé vẫn cần nằm ngửa theo khuyến nghị an toàn của Viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) để giảm nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS). Tummy time chỉ diễn ra khi bé tỉnh táo và có người theo dõi sát, hoàn toàn khác với lúc ngủ.
Mục tiêu của tummy time là cho bé cơ hội luyện các nhóm cơ mà tư thế nằm ngửa không dùng đến: cơ cổ, cơ vai, cơ lưng trên và cơ core. Đây chính là nền tảng để bé làm được các cột mốc sau này như ngẩng đầu vững, lật người, chống tay và bò.
Vì sao bé hay khóc khi tập nằm sấp?
Phần lớn các bé đều phản ứng không thích ở những lần tập đầu tiên, và điều đó hoàn toàn dễ hiểu.
Tư thế còn quá lạ. Từ khi sinh ra, bé chủ yếu được bế ở tư thế thẳng đứng hoặc nằm ngửa. Nằm sấp là một trải nghiệm hoàn toàn mới, mất đi góc nhìn quen thuộc (mặt đối mặt với mẹ), khiến bé cảm thấy bất an.
Cơ cổ và vai chưa đủ khỏe. Ở giai đoạn sơ sinh, các nhóm cơ này còn rất yếu. Việc cố ngẩng đầu lên chỉ trong vài giây cũng đủ khiến bé mỏi và khó chịu, phản ứng tự nhiên là khóc để báo hiệu.
Thời điểm tập chưa phù hợp. Nếu tập ngay sau khi bú no, bụng bé bị ép xuống mặt phẳng có thể gây khó chịu, thậm chí trớ nhẹ. Đây là nguyên nhân khiến nhiều bé quấy khóc dữ hơn bình thường.
Điều mẹ cần nhớ: khóc trong lúc tập không đồng nghĩa với đau hay bị hại. Đó là phản ứng bình thường khi cơ thể bé đang làm một việc mới và cần thời gian để quen dần, giống như người lớn mỏi cơ khi tập một động tác thể dục lạ.
Bé mấy tháng tập nằm sấp ngẩng đầu là đúng mốc?
Mỗi bé phát triển với tốc độ riêng, nhưng có một khung mốc chung để mẹ tham khảo, dựa theo hướng dẫn theo dõi phát triển vận động thô của các tổ chức nhi khoa quốc tế:
| Độ tuổi | Khả năng thường thấy khi nằm sấp |
|---|---|
| 0–1 tháng | Quay đầu sang một bên trong vài giây, chưa nhấc đầu lên được |
| 2 tháng | Nhấc đầu lên một góc nhỏ, giữ được vài giây rồi hạ xuống |
| 3–4 tháng | Ngẩng đầu vững hơn, bắt đầu chống hai cẳng tay để đẩy ngực lên |
| 4–6 tháng | Chống thẳng hai tay, ngực nhấc cao khỏi mặt sàn, chuẩn bị lật người |
| Khả năng thường thấy khi nằm sấp |
|---|
| Quay đầu sang một bên trong vài giây, chưa nhấc đầu lên được |
| Nhấc đầu lên một góc nhỏ, giữ được vài giây rồi hạ xuống |
| Ngẩng đầu vững hơn, bắt đầu chống hai cẳng tay để đẩy ngực lên |
| Chống thẳng hai tay, ngực nhấc cao khỏi mặt sàn, chuẩn bị lật người |
Nếu bé nhà mình chưa đạt đúng mốc trong bảng, mẹ cũng không cần quá lo lắng ngay. Mốc phát triển là một khoảng dao động, không phải một ngày cố định. Điều quan trọng là bé có tiến bộ dần theo thời gian, tuần này làm tốt hơn tuần trước một chút.
Cách tập tummy time đúng, giúp bé bớt khóc
Tin tốt là hầu hết các bé đều quen dần với tummy time nếu mẹ tập đúng cách và kiên nhẫn.
Bắt đầu càng sớm càng tốt, nhưng thời lượng thật ngắn. Ngay từ tuần đầu sau sinh, mẹ có thể cho bé nằm sấp 3–5 phút mỗi lần, khoảng 2–3 lần một ngày. Thời lượng ngắn giúp bé chưa kịp mệt đã được nghỉ, tránh gắn tummy time với cảm giác khó chịu kéo dài.
Chọn đúng thời điểm. Tập tốt nhất khi bé vừa ngủ dậy, vừa thay tã xong, đang tỉnh táo và vui vẻ. Tránh tập ngay sau khi bú, nên chờ ít nhất 30–45 phút.
Bắt đầu bằng tummy time trên người mẹ. Với bé sơ sinh còn sợ, mẹ có thể nằm ngửa, đặt bé nằm sấp trên ngực mình. Da tiếp da giúp bé cảm thấy an toàn hơn nhiều so với đặt thẳng xuống sàn, đồng thời vẫn luyện được cơ cổ khi bé cố ngẩng đầu nhìn mặt mẹ.
Tạo động lực bằng đồ vật thu hút. Đặt một món đồ chơi có màu sắc, âm thanh nhẹ hoặc một chiếc gương an toàn cho bé ngay trước tầm mắt để bé có lý do muốn ngẩng đầu lên nhìn.
Chuẩn bị mặt phẳng an toàn, sạch sẽ. Không đặt bé lên nệm giường hay ghế sofa vì bề mặt quá mềm, dễ khiến bé lún mặt xuống. Một tấm thảm chơi vừa phải độ đàn hồi, dễ lau chùi như Thảm Chơi Dạng Gấp Cho Trẻ Em SmartAngel sẽ giúp mẹ có một góc chơi cố định trên sàn nhà, an toàn cho bé tập mỗi ngày mà không lo trơn trượt.
Tăng dần thời lượng theo tuần. Khi bé đã quen và bớt khóc, mẹ tăng dần số lần và thời gian mỗi lần. Đến khoảng 3 tháng tuổi, tổng thời gian tummy time trong ngày có thể lên đến 20–30 phút, chia làm nhiều lần ngắn thay vì một lần dài.
Luôn ở bên cạnh, không rời mắt. Tummy time chỉ an toàn khi bé thức và có người lớn giám sát liên tục. Tuyệt đối không để bé nằm sấp một mình, kể cả trong vài giây.
Khi nào cần lo lắng và đưa bé đi khám?
Phần lớn các trường hợp bé khóc khi tummy time là bình thường, nhưng có một số dấu hiệu mẹ nên đưa bé đi khám bác sĩ nhi để kiểm tra thêm:
- Bé luôn quay đầu về đúng một phía duy nhất, không bao giờ quay sang phía còn lại
- Đến khoảng 4 tháng tuổi, bé vẫn hoàn toàn không thể nhấc đầu lên dù chỉ một chút khi nằm sấp
- Đầu bé bị bẹt rõ rệt ở một bên (dấu hiệu đầu phẳng, flat head)
- Bé phản ứng dữ dội, khóc không dứt mỗi lần nằm sấp dù mẹ đã thử đủ cách trong nhiều tuần liền
Những dấu hiệu này có thể liên quan đến vẹo cổ bẩm sinh (torticollis) hoặc chậm phát triển vận động, cần bác sĩ nhi khoa đánh giá trực tiếp để có hướng can thiệp phù hợp.
FAQ: Câu hỏi thường gặp về tummy time
Bé mấy tháng bắt đầu tập tummy time?
Có thể bắt đầu ngay từ những ngày đầu sau khi bé chào đời, miễn là bé thức và có người giám sát. Không cần chờ đến khi bé cứng cáp mới tập. Bắt đầu càng sớm, bé càng quen dần và ít khóc hơn khi lớn.
Bé sơ sinh nằm sấp lúc thức có nguy hiểm đột tử (SIDS) không?
Không, miễn là bé đang thức và có người lớn theo dõi liên tục. Nguy cơ SIDS chỉ liên quan đến tư thế ngủ, vì vậy khi ngủ bé vẫn cần nằm ngửa theo khuyến nghị của AAP. Tummy time là hoạt động lúc tỉnh táo, hoàn toàn tách biệt với giấc ngủ.
Mỗi ngày nên cho bé tummy time bao nhiêu lần, bao lâu?
Với bé sơ sinh, 2–3 lần mỗi ngày, mỗi lần 3–5 phút là đủ để bắt đầu. Tăng dần theo tuần, đến khoảng 3 tháng tuổi có thể đạt tổng 20–30 phút mỗi ngày, chia thành nhiều lần ngắn trong ngày thay vì dồn vào một lần.
Bé rất lười tummy time, cứ đặt xuống là khóc, phải làm sao?
Rút ngắn thời gian mỗi lần xuống còn 1–2 phút, tập nhiều lần hơn trong ngày. Thử tummy time trên ngực mẹ trước khi chuyển xuống thảm. Dùng đồ chơi hoặc gương để thu hút sự chú ý của bé. Quan trọng nhất là kiên trì, hầu hết bé sẽ quen dần sau vài tuần.
Tummy time có phải là tập lẫy (lật người) không?
Không hoàn toàn giống nhau nhưng có liên quan chặt chẽ. Tummy time là bài tập giúp bé luyện cơ cổ, vai, lưng; lẫy (lật người) là một cột mốc vận động thô mà bé đạt được nhờ nền tảng cơ bắp đã luyện qua tummy time. Bé tập tummy time đều đặn thường lẫy sớm và vững hơn.
Tóm lại
Tummy time là bước tập luyện cần thiết cho sự phát triển vận động thô của bé, và việc bé khóc trong những lần đầu là phản ứng bình thường, không phải dấu hiệu bị hại. Ba điều mẹ cần nhớ:
1
Bắt đầu sớm, thời lượng ngắn: vài phút mỗi lần, vài lần mỗi ngày ngay từ tuần đầu sau sinh2
Chọn đúng thời điểm và cách tập: sau khi ngủ dậy hoặc thay tã, không ngay sau bú, có thể bắt đầu bằng tummy time trên ngực mẹ3
Luôn giám sát, tăng dần theo tuần: không để bé nằm sấp một mình, tăng thời lượng khi bé đã quen
Nếu cần một góc chơi an toàn, sạch sẽ để bé luyện tummy time mỗi ngày, mẹ có thể tham khảo Thảm Chơi Dạng Gấp Cho Trẻ Em SmartAngel hoặc các sản phẩm chăm sóc bé khác tại nobinobi.vn.
Lưu ý: Bài viết và một số hình ảnh trong bài có sử dụng công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ biên soạn và minh họa. Toàn bộ nội dung đã được đội ngũ biên tập kiểm duyệt trước khi xuất bản.
Khám phá thêm
Các bài viết liên quan
